O'zbekistonda biznesni ro'yxatga olish 2026-yil 30-noyabrgacha davom etadi: qonun javoblardan tekshiruv va sudda foydalanishni taqiqlaydi
2026-yil 15-oktabrdan 30-noyabrgacha O'zbekistonda biznesni ro'yxatga olish o'tkazilmoqda. Unda yirik korxonalar bilan birga yakka tartibdagi va oilaviy tadbirkorlar, hunarmandlar, o'zini o'zi band qilganlar, fermer va dehqon xo'jaliklari, shuningdek ro'yxatdan o'tmay ishlayotganlar ham qatnashadi. Ro'yxatga olish Prezidentning 2026-yil 10-sentabrdagi PF-190-son farmoni va Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 9-oktabrdagi 557-son qarori asosida o'tkazilmoqda.
Qonun javoblardan tekshiruv va sudda foydalanishni taqiqlaydi
«Rasmiy statistika to'g'risida»gi qonunga ko'ra, ro'yxatga olishdagi har bir ishtirokchi haqidagi ma'lumotlar qat'iy maxfiy saqlanadi. Ulardan faqat umumiy statistik ko'rsatkichlarni chiqarishda foydalaniladi. Qonun ularni tergovda, soliq va boshqa tekshiruvlarda, sudda hamda ma'muriy javobgarlikka tortishda ishlatishni taqiqlaydi. Ro'yxatga olish soliq tekshiruvi yoki nazorat tadbiri hisoblanmaydi.
Qatnashish usuli biznes turiga bog'liq
- Har qanday hajmdagi korxonalar, mikrofirmalar, nodavlat notijorat tashkilotlari va xorijiy kompaniyalar vakolatxonalari: ro'yxatga oluvchi korxona amalda ishlayotgan manzilga kelib, umumiy ko'rsatkichlarni planshetga kiritadi. Batafsil iqtisodiy va buxgalteriya ma'lumotlarini korxonaning o'zi hisobot.stat.uz (eStat 4.0) tizimi orqali onlayn topshiradi.
- Yakka tartibdagi va oilaviy tadbirkorlar, hunarmandlar va yuridik shaxs tashkil etmasdan ishlayotgan boshqalar: ro'yxatga oluvchi ular bilan yuzma-yuz suhbatlashib, javoblarni planshetdagi elektron savolnomaga kiritadi.
- O'zini o'zi band qilganlar: savolnomani census.stat.uz tizimida o'zlari onlayn to'ldirishlari mumkin.
- Fermer va dehqon xo'jaliklari: ular iqtisodiy kuzatuv savolnomasi asosida hisobga olinadi.
- Davlat ro'yxatidan o'tmay ishlayotganlar: hududdagi haqiqiy bandlik va xizmatlar hajmini bilish uchun ular ham hisobga olinadi. Bular, masalan, uyda tikuvchilik qiladigan, shirinlik pishiradigan, buyurtmaga ustachilik qiladigan, maishiy texnikani ta'mirlaydigan yoki internet orqali xizmat ko'rsatadigan odamlar.
Ro'yxatga oluvchining vakolatini 1851 raqami orqali tekshirishingiz mumkin
Mahallalarda ro'yxatga olishni asosan hokim yordamchilari, bozor va savdo majmualarida esa statistika organlari xodimlari olib boradi. Ro'yxatga oluvchilarga maxsus kiyim va beyjik berilgan. Ularga tasdiqlangan savolnomadan tashqari savol berish va javoblarni o'zgartirish taqiqlangan. Ro'yxatga oluvchining vakolatini tekshirish yoki ro'yxatga olish haqida savol berish uchun statistika organlarining 1851 qisqa raqamli aloqa markaziga qo'ng'iroq qiling.
Savolnomada biznes faoliyati, xodimlari va moliyasi so'raladi
Savolnomada quyidagilar so'raladi:
- biznesning huquqiy maqomi va amaldagi manzili;
- asosan va qo'shimcha ravishda nima bilan shug'ullanishi, mijozlari kimlar ekani;
- unda kimlar ishlashi: doimiy shtat, ishlayotgan mulkdorlar, oila a'zolari, mavsumiy ishchilar;
- xarajatlar, aylanma, investitsiyalar va asosiy vositalar;
- ombor va transport bor-yo'qligi, savdoning qancha qismi elektron tijoratga to'g'ri kelishi.
Yakuniy natijalar 2027-yil 1-sentabrgacha e'lon qilinadi
30-noyabrdan keyin javoblar tekshirilib, ma'muriy ma'lumotlar bazalari bilan solishtiriladi va tasniflanadi. Hududlar bo'yicha dastlabki natijalar 2027-yil 1-iyungacha tayyorlanadi. Yakuniy natijalar 2027-yil 1-sentabrgacha e'lon qilinadi.
2027-yildan kichik biznes choraklik kuzatuvlarga kamroq jalb qilinadi
Statistika organlari har chorakda tanlanma kuzatuv o'tkazadi. Prezident farmoniga ko'ra, 2027-yil 1-yanvardan mikrofirma va kichik korxonalar bunday tanlanmaga yiliga faqat bir marta kiritiladi.