Beshta miya chipi falajdan so'ng qo'l kuchini va teginish hissini qaytardi

Kit Tomas 2020-yilda hovuzda sho'ng'iganda bo'yin umurtqasi sinib, qo'llari va gavdasi pastki qismini batamom his qila olmay qoldi. Uning uchun oddiy stakan ko'tarish ham imkonsiz edi.

2023-yilda Nyu-Yorkdagi Feinstein tibbiy tadqiqot instituti olimlari 15 soatlik operatsiyada Kit miyasiga beshta elektrod massivi o'rnatishdi: ikkitasi harakat sohasiga, uchtasi esa teginish hissini boshqaradigan sohalarga. Bilak va umurtqa pog'onasiga qo'shimcha rag'batlantiruvchi yamoqlar ham biriktirildi.

Qanday ishlaydi?
Kit qo'lini ko'tarmoqchi bo'lganda, miya signallari kompyuter orqali darhol bilakdagi mushaklarga uzatiladi. Sun'iy intellekt algoritmi bu signallarni 85% aniqlik bilan talqin qiladi. Barmoqlardagi sensorlar esa teginish ma'lumotini qaytadan miyaga jo'natadi. Olimlar bu usulni "ikki tomonlama neyron ko'prigi" deb atashadi.

Natijalar:

• O'ng qo'l kuchi 86%ga, chap qo'l kuchi 62%ga oshdi
• Ko'zlari bog'langanda ham 87% hollarda tuxum po'stlog'ini sindirmasdan ushladi
• O'zi ovqat yeyishi va itini silashi mumkin bo'ldi

Eng muhim topilma: tizim o'chirilgandan ikki yil o'tgach ham qo'l kuchi va teginish hissi saqlanib qolgan. Chip miyaning o'zini qayta sozlashiga, ya'ni yangi neyron ulanishlar paydo bo'lishiga sabab bo'lgan.

Tadqiqot 2026-yil 16-iyulda Nature Medicine jurnalida chop etildi.