Kun tartibi doimiy bo'lgan keksalar uyqusizlik bo'lsa ham og'riq va depressiyadan kamroq shikoyat qiladi
AQShdagi Missuri universiteti olimlarining aniqlashicha, har kuni bir xil tartibda yashaydigan keksalar og'riq va depressiya belgilaridan kamroq shikoyat qiladi. Bu bog'liqlik yomon uxlaydiganlarda ham saqlanib qoladi. Tadqiqot Journal of Behavioral Medicine jurnalida chop etildi.
Tadqiqotda 67 nafar keksa odam qatnashdi, ulardan 37 nafarida uyqusizlik bor
Missuri universiteti Ta'lim va inson taraqqiyoti kolleji dotsenti Yunjin Treysi ularning so'rovnomalarga bergan javoblarini o'rgandi. Olimlar kutganidek, uyqusizligi bor ishtirokchilar og'riq va depressiya belgilaridan ko'proq shikoyat qilgan.
Shu bilan birga, kun tartibi doimiy bo'lgan ishtirokchilar og'riq ham, depressiya belgilari ham kamroq ekanini aytgan. Ular yaxshi uxlaydimi yoki yomon, buning ahamiyati bo'lmagan.
Har kuni bir vaqtda ovqatlanib, bir vaqtda uxlashga yotish muhim
Treysining aytishicha, odam quyidagilarni har kuni bir vaqtda qilsa, organizmga foydasi tegadi:
- uyg'onish;
- ovqatlanish;
- ishlash yoki o'qish;
- odamlar bilan muloqot qilish;
- uxlashga yotish.
Olimlar bu bog'liqlikni organizmning ichki soati bilan izohlaydi
Organizmda 24 soatlik siklda ishlaydigan ichki soat bor. U uyqu, kayfiyat va tanadagi boshqa jarayonlarga ta'sir qiladi. Odatiy ishlarni har kuni bir vaqtda qilish bu soatning bir maromda yurishiga yordam beradi, tartibsiz rejim esa unga xalal beradi. Bu mumkin bo'lgan izohlardan biri, tadqiqotda u tekshirilmagan.
Ish kunlari va dam olish kunlaridagi har xil rejim ichki soatni chalkashtirib yuboradi
Bu holatni «ijtimoiy jetlag» deb atashadi. Masalan, odam hafta bo'yi erta turadi, dam olish kunlari esa kech yotib, uzoq uxlaydi. Odam hech qayerga ketmagan bo'lsa ham, buning oqibati bir necha vaqt mintaqasini kesib uchgandagiga o'xshaydi. Treysi dam olish kunlarini ham qo'shib, hafta bo'yi taxminan bir xil rejimga amal qilishni maslahat beradi.
Tadqiqot kun tartibi og'riq yoki depressiyani kamaytirishini isbotlamagan
Guruh kichik edi, ma'lumotlar esa so'rovnomalardan olingan. Rejimni o'zgartirish yordam beradimi yoki yo'qmi, buni aniqlash uchun kattaroq tadqiqotlar kerak.
Amerika Qariyalar masalalari milliy kengashi ma'lumotlariga ko'ra, 60 yosh va undan katta odamlarning qariyb yarmi uyqusizlik alomatlari borligini aytadi. Treysining fikricha, kun tartibi har qanday yoshdagi odamga foydali bo'lishi mumkin.
🔗 Manba