Hayvon oqsilini ko'proq yeydigan erkaklarda testosteron o'rtacha biroz pastroq, o'simlik oqsilini ko'proq yeydiganlarda esa biroz yuqoriroq
Finlyandiyada o'tkazilgan tadqiqot erkaklar oqsilni qayerdan olishi bilan qonidagi testosteron miqdori o'rtasida bog'liqlik topdi. Bu kuzatuv natijasi, xolos: sabab va oqibatni tadqiqot aniqlamaydi.
Hayvon oqsilini eng ko'p yegan erkaklarda umumiy testosteron uni eng kam yeganlarnikidan o'rtacha 1,2 nmol/l past chiqdi. O'simlik oqsilida manzara teskari: uni eng ko'p yeganlarda testosteron eng kam yeganlarnikidan o'rtacha 1,1 nmol/l yuqori. Shunga o'xshash bog'liqlik SHBG uchun ham aniqlandi. Bu qondagi testosteron miqdorini boshqarishga yordam beradigan oqsil.
Sharqiy Finlyandiya universiteti olimlari Finlyandiyaning sharqida yashagan, 42 yoshdan 60 yoshgacha bo'lgan 2546 erkakning ma'lumotlarini o'rgandi. 1984-yildan 1989-yilgacha erkaklar to'rt kun davomida yegan hamma narsasini yozib borgan. Ulardan qon olinib, umumiy testosteron va SHBG o'lchangan. Ishtirokchilar ovqatidagi oqsil miqdoriga qarab to'rt guruhga bo'lingan. Yosh, tana massasi indeksi hamda ovqatlanish, turmush tarzi va sog'liqqa oid boshqa omillar hisobga olinganidan keyin ham bog'liqlik saqlanib qoldi.
Bog'liqlik oqsil manbasiga qarab farq qildi:
- sut mahsulotlaridan olingan oqsil umumiy testosteron va SHBG pastroq bo'lishi bilan bog'liq chiqdi;
- don mahsulotlaridan tashqari sabzavotlar va boshqa manbalardan olingan o'simlik oqsili umumiy testosteron yuqoriroq bo'lishi bilan bog'liq chiqdi;
- go'sht oqsili SHBG pastroq bo'lishi bilan bog'liq chiqdi, uning umumiy testosteron bilan bog'liqligi esa topilmadi.
Oqsil testosteronga ta'sir qiladimi, hozircha noma'lum. Testosterondagi farq kichik. Tadqiqotning birinchi muallifi, doktorant Miika Uinn-Ellisning aytishicha, bunday farq sog'liq uchun ahamiyatlimi, buni ushbu tadqiqotga qarab aytib bo'lmaydi. Tadqiqotda ma'lumotlar bir marta yig'ilgan: ovqatlanish va gormonlar solishtirilgan, ammo odam ovqatlanishini o'zgartirsa, testosteron qanday o'zgarishi kuzatilmagan. Oqsil turi testosteron ishlab chiqarilishiga ta'sir qiladimi yoki uning organizmda qanday ishlashigami, olimlar buni bilmaydi. Bog'liqlikni ovqatlanish yoki moddalar almashinuvining boshqa xususiyatlari ham tushuntirishi mumkin. Oqsil manbasini almashtirish biror natija beradimi, bu savolga tadqiqot javob bermaydi.
Testosteron mushak massasini, suyaklar sog'lig'ini va jinsiy funksiyani saqlashga yordam beradi. Unga yosh, ortiqcha vazn va turmush tarzi ta'sir qilishi ma'lum. Ovqatlanishning, xususan, oqsilning bu gormon bilan bog'liqligi kam o'rganilgan.
Tadqiqot International Journal of Food Sciences and Nutrition jurnalida chop etilgan.
🔗 Manba