Ishonchnoma ko'pi bilan uch yilga beriladi, muddati yozilmasa bir yil amal qiladi, ko'chmas mulk va mashina uchun notarius kerak
Ishonchnoma boshqa odamga sizning nomingizdan ish ko'rish huquqini beradigan yozma hujjat. Masalan, siz boshqa shaharda bo'lsangiz, u hujjatlaringizni olib berishi yoki sudda manfaatlaringizni himoya qilishi mumkin.
Ishonchnoma bergan kishi ishonch bildiruvchi, vakolat olgan kishi esa vakil deb ataladi. Vakil hujjatda yozilgan ishlarnigina bajara oladi. Unga faqat hujjat olib kelish topshirilgan bo'lsa, mol-mulkni sota olmaydi.
Muddati: uch yilgacha, yozilmasa bir yil
Ishonchnoma ko'pi bilan uch yil muddatga beriladi. Muddat ko'rsatilmasa, u berilgan kundan boshlab bir yil amal qiladi. Masalan, 2026-yil 20-oktabrda muddati yozilmay berilgan ishonchnoma bir yil kuchda bo'ladi.
Bitta istisno bor: O'zbekistondan tashqarida ish yuritish uchun berilgan, notarius tasdiqlagan va muddati yozilmagan ishonchnoma ishonch bildiruvchi uni bekor qilguncha amal qiladi.
Ishonchnoma turlari
- Bir martalik ishonchnoma bitta aniq ish uchun beriladi. Masalan, vakil bir marta hujjat yoki tovar olib kelishi uchun.
- Maxsus ishonchnoma ma'lum muddat davomida takrorlanadigan ishlar uchun beriladi, masalan, sudda vakillik qilish uchun.
- Umumiy yoki bosh ishonchnoma vakilga ko'proq vakolat beradi. Biroq unda ham qaysi ishlarga ruxsat berilgani aniq yozilishi kerak. «Umumiy» degan so'z vakilga cheklanmagan huquq bermaydi.
Notarius kerak bo'ladigan hollar
Ishonchnoma quyidagi hollarda notariusda tasdiqlanishi kerak:
- qonunga ko'ra notariusda rasmiylashtiriladigan bitim uchun berilsa;
- ko'chmas mulkni tasarruf etishga oid bo'lsa;
- avtomototransport vositasini tasarruf etishga oid bo'lsa;
- ishonib topshirish tartibida berilsa, ya'ni vakil o'z vakolatini boshqa odamga o'tkazsa;
- qonun to'g'ridan to'g'ri notarial shaklni talab qilsa.
Boshqa hollarda, masalan, tashkilotdan hujjat olish uchun ba'zan oddiy yozma ishonchnoma ham yetadi. Bu qonunga va hujjatni qabul qiladigan tashkilot talablariga bog'liq.
Rasmiylashtirish tartibi
Ishonchnomani notariusda yoki Vakolat.uz platformasida onlayn rasmiylashtirishingiz mumkin. Elektron ishonchnoma uchun ishonch bildiruvchi OneID orqali shaxsini tasdiqlab, xizmat turini tanlab, vakilning ma'lumotlarini kiritadi. Rasmiylashtirish uchun davlat boji to'lanadi. Uning miqdori ishonchnoma turiga va kimga berilayotganiga qarab belgilanadi.
Rasmiylashtirishda quyidagilarni tekshirib oling:
- berilgan sana: sanasi yo'q ishonchnoma haqiqiy hisoblanmaydi;
- ishonch bildiruvchi va vakilning ma'lumotlari: ular ID-karta yoki pasportdagi bilan bir xil bo'lishi kerak;
- vakolatlar ro'yxati: uni aniq yozing;
- amal qilish muddati;
- imzo va notarial tasdiq, agar ishonchnomaning shu turi uchun talab qilinsa.
Vakolatlar noaniq yozilsa, vakil nimaga haqli ekani yuzasidan nizo chiqishi mumkin. «Hujjatlarimni olishga vakolat beraman» deb yozgandan ko'ra, qaysi tashkilotdan qanday hujjatlarni olish va ular bilan nima qilish mumkinligini ko'rsatgan ma'qul. Ishonchnoma tashkilot nomidan berilsa, uni rahbar imzolaydi, tashkilotning muhri bo'lsa, u ham bosiladi.
Tekshirish va namunalar
Vakolat.uz reyestridagi ishonchnomani ro'yxatga olish raqami orqali bepul tekshirishingiz mumkin. Platforma vakil kimligini, unga qanday vakolatlar berilganini va ishonchnoma qaysi sanagacha amal qilishini ko'rsatadi.
Notarial hujjat namunalarini Adliya vazirligining yuridik xizmatlar portalida to'ldirib, yuklab olishingiz mumkin. Tayyor namuna olganingiz bilan, talab qilinadigan hollarda notarial tasdiq baribir kerak bo'ladi.
Bekor qilish tartibi
Ishonch bildiruvchi ishonchnomani istalgan vaqtda bekor qilishi, vakil esa undan voz kechishi mumkin. Ishonchnomani bekor qilgan kishi bu haqda vakilga va buni bilishi kerak bo'lgan boshqa shaxslarga xabar berishi shart. Bekor qilingan ishonchnomadan vakil foydalanmasligi kerak.
Notarial ishonchnomani bekor qilish uchun ishonch bildiruvchi notarial idoraga murojaat qilishi mumkin. Ariza namunasi yurxizmat.uz saytida bor. Elektron ishonchnomani bekor qilish tartibi esa u qaysi xizmat orqali rasmiylashtirilganiga bog'liq.
Ishonchnoma quyidagi hollarda ham kuchini yo'qotadi:
- uni bergan yoki u berilgan tashkilot faoliyatini to'xtatsa;
- ishonch bildiruvchi muomalaga layoqatsiz, muomala layoqati cheklangan yoki bedarak yo'qolgan deb topilsa yoki vafot etsa;
- vakil bilan ham xuddi shunday holat yuz bersa.